Simpel uitgelegd is een narcistisch gezin een gezin waarin de behoeften van één of beide ouders centraal staan. Van de kinderen moeten voorzien in de behoeften van hun narcistische ouder(s). Daarmee staat het normale idee van een gezin op zijn kop. De kinderen ondersteunen de ouders. Zijzelf worden niet of onvoldoende in hun eigen ontwikkeling gestimuleerd.

Een narcistisch gezin is een disfunctioneel gezin

Een narcistisch gezin is een disfunctioneel gezin. Net als bij andere disfunctionele gezinnen is er sprake van mishandeling en/of verwaarlozing en het ontkennen daarvan. Er wordt niet verwacht dat je met anderen bespreekt wat er binnen het gezin gebeurt. Verder is er sprake van onrealistische verwachtingen, een gebrek aan medeleven, worden grenzen van de kinderen onvoldoende gerespecteerd en spelen er veel (soms onuitgesproken) conflicten.

De eigenschappen van een narcistisch gezin

Binnen narcistische families zijn er ongeschreven regels die bepalen hoe de gezinsleden met elkaar omgaan. De regels zijn niet expliciet en waarschijnlijk ook niet bewust, maar ze zijn er wel en houden de ongezonde patronen in stand. Hieronder vind je een overzicht van deze typische kenmerken van een narcistisch gezin.

1. Acceptatie is altijd voorwaardelijk in een narcistisch gezin

Kinderen moeten zich bewegen binnen de regels en verwachtingen van het gezin. Eigenheid of eigenschappen die niet passen binnen het verwachtingspatroon worden afgewezen en belachelijk gemaakt.

2. Iedereen moet rekening houden met de narcist in het gezin

Elk gezinslid moet rekening houden met de narcist in het gezin. Het maakt daarbij niet uit of dit gedrag destructief voor henzelf of de andere gezinsleden is. Tegenspraak wordt niet geduld.

3. Binnen een narcistisch gezin moet altijd iemand de schuld krijgen

Wanneer er iets vervelends gebeurt, een klein ongelukje of dat een van de ouders zijn of haar baan verliest, moet er altijd iemand de schuld krijgen. Binnen een narcistisch gezin is er vrijwel altijd een zondebok die de schuld krijgt. Vaak is dit een van de kinderen. Negatieve emoties en oordelen worden op hem of haar geprojecteerd.

4. Kwetsbaarheid tonen is gevaarlijk

Fouten, ongelukjes, persoonlijke zwaktes worden breed uitgemeten en kunnen reden zijn om je voor schut te zetten, je belachelijk te maken en je uit te lachen. Dat kan jarenlang doorgaan. Je kwetsbaar opstellen is geen optie.

5. Je moet altijd een kant kiezen

Wanneer er een conflict speelt of er iets anders aan de hand is, moet je altijd een kant kiezen en dat is natuurlijk de kant van de narcist. Kinderen ervaren loyaliteitsconflicten omdat ze moeten kiezen tussen beide ouders of broertjes en zusjes, enzovoort. De kant van de ander kiezen of geen kant kiezen en een poging je neutraal of objectief op te stellen, zullen altijd negatief worden uitgelegd.

6. Er worden altijd mensen voorgetrokken

In gezonde gezinnen hoeft de liefde en het respect van de een niet ten koste te gaan van de ander, want het is geen schaars goed. Binnen een narcistisch gezin zijn liefde en respect wel schaars en worden zelden gelijk verdeeld. De liefde voor bijvoorbeeld het ene kind, betekent dat het andere kind liefde en (positieve) aandacht tekort komt.

7. Je kan beter niet je gevoelens tonen in een narcistisch gezin

Gevoelens maken ons menselijk. Door het hebben van gevoelens en tonen van emoties, kunnen we verbinding maken met andere mensen en met onze eigen behoeften. Goed naar je gevoel luisteren helpt je om jezelf te beschermen en in je behoeften leren voorzien. Maar binnen een narcistisch gezin, mag de narcistische ouder wel alle soorten gevoelens hebben en tonen, maar de andere gezinsleden niet. De enige die alles mag en ook alles mag verwachten is de narcist. De andere gezinsleden moeten de narcistische ouder daarin faciliteren.

8. Je moet ervoor zorgen altijd goed uit vergelijkingen te komen

Binnen een narcistisch gezin ben je altijd onderwerp van vergelijking met anderen binnen of buiten het gezin en je kan er maar beter voor zorgen dat je goed (genoeg) uit die vergelijking komt. De narcist binnen het gezin zal vaak het ene kind voortrekken ten koste van het andere kind. Vertrouwen wordt constant ondermijnd. De omgeving waarin kinderen opgroeien is vijandig en afstandelijk.

9. De buitenkant is belangrijker dan de binnenkant

Hoe buitenstaanders het gezin zien, is belangrijker dan het welzijn van de kinderen en andere gezinsleden zelf. Daar is geen oog voor. Het maakt niet uit hoe je je voelt als je bij wijze van spreken maar mooi glimlacht op de familiefoto.

10. Gezinsleden normaliseren het gedrag van de narcist

eigenschappen narcistisch gezin zinvollerleven.nl

Ongeacht wat het gedrag inhoudt, wordt het gedrag van de narcist binnen het gezin genormaliseerd en geaccepteerd en misschien zelfs verdedigd door de andere gezinsleden. De narcist zal zelf niet snel worden aangesproken op irrationeel, onredelijk of onacceptabel gedrag. Andere gezinsleden daarentegen, bijvoorbeeld de eerdergenoemde zondebok, krijgt wél de schuld. Of dit feitelijk juist of rechtvaardig is, doet er niet toe. Zorgen dat je zelf niet de zwarte piet krijgt toebedeeld, houdt je -al dan niet tijdelijk- min of meer veilig.

11. Ontkenning is the name of the game

De narcist binnen het gezin zal niet aangesproken worden op zijn of haar gedrag. Hij of zij zal zeker zelf bij een fout geen (oprechte) excuses aanbieden of enige mate van zelfreflectie tonen. Dus worden veel zaken behendig onder het tapijt geveegd en met verve ontkend. Dingen die domweg ontkend worden, zijn bijvoorbeeld mishandeling, de doorlopende angst en dreiging binnen het gezin, het onterecht afgeven op de zondebok binnen het gezin en ten slotte de verwaarlozing van de kinderen (en mogelijk ook de niet narcistische ouder). Wat er ook gebeurt, het ligt nooit aan de narcistische ouder.

12. Veiligheid is ver te zoeken

Hoewel de zondebok altijd een dankbaar figuur is om al dan niet figuurlijk tegen aan te schoppen of verbaal te mishandelen of te negeren, passen ook de andere gezinsleden doorlopend op hun tellen. Ze willen vooral niet op de lange tenen van de narcist trappen. De gezinsleden moeten doorlopend voorkomen dat de vlam in de spreekwoordelijke pan slaat. Ze moeten voorkomen dat de narcist een woede- of andere emotionele uitbarsting krijgt, waarvan ze aan de ontvangende kant kunnen eindigen. Een narcistisch gezin is uiteindelijk alleen veilig voor de narcist. Ieder ander gezinslid kneedt zich, vaak onbewust, naar de verwachtingen en behoeften van de narcist in het gezin.

Verwante artikelen

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here